Verslag thema-avond Zonnepanelen en Thuisbatterijen

In Berkum hebben veel wijkbewoners zonnepanelen en met de afschaffing van de salderingsregeling groeit de interesse in thuisbatterijen, dat zagen we aan de opkomst van de bewonersavond over zonnepanelen en thuisbatterijen op 20 november 2025.

Deze bewonersavond, georganiseerd door BEN en Gijs, richtte zich op de voordelen en werking van zonnepanelen en thuisbatterijen, met een blik op de toekomst van energieopslag en -verbruik in huishoudens.

Zonnepanelen wekken gelijkstroom (DC) op, die via een omvormer wordt omgezet naar wisselstroom (AC) voor huishoudelijk gebruik of teruglevering aan het stroomnet. Een thuisbatterij kan de overtollige opgewekte energie opslaan voor later gebruik.

Wanneer het energienet overbelast is door een hoge piekbelasting, kan dit leiden tot netcongestie. Dit betekent dat de vraag naar elektriciteit tijdelijk groter is dan het aanbod. In extreme gevallen kan dit resulteren in stroomuitval of maatregelen zoals het uitschakelen van zonnepanelen om het net in balans te houden.

Vanaf januari 2027 stopt de salderingslevering. Er komt een terugleververgoeding van de energieleverancier, naar verwachting ongeveer 50% van het kale leveringstarief tot 2030. Dit betekent een langere terugverdientijd van zonnepanelen en maakt zelfverbruik belangrijker, waardoor thuisbatterijen rendabeler worden. Nu zijn er veel verschillende manieren van energieleveranciers om terugleverkosten te berekenen en ook de energiecontacten zijn niet eenvoudig. De ACM is wel bezig om hier meer eenduidigheid in te krijgen.

Een energiemanagement systeem ontzorgt
Een EMS kan je ontzorgen met het terugleveren en kijkt hoe je het beste rendement kunt behalen. Vaak wordt dit gebruikt in combinatie met zonnepanelen, een dynamisch energiecontact en een batterij. Een voorbeeld hiervan is Homey (het EMS kost los ongeveer € 400), hiermee kun je energie sturen zonder er bewust mee bezig te zijn.

Wanneer er meer energie wordt geproduceerd dan de woning verbruikt, stuurt het EMS deze overtollige energie naar de batterij. Hierdoor kan de energie worden opgeslagen voor gebruik tijdens momenten dat de zonnepanelen niet actief zijn, zoals ’s avonds of op bewolkte dagen. Het EMS bepaalt het beste moment om de opgeslagen energie uit de batterij te gebruiken, rekening houdend met de energiekosten en de vraag. Dit helpt om de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet te minimaliseren en kosten te besparen.

Zijn zonnepanelen nog winstgevend?
Ze blijven rendabel, zelfs na het stoppen van salderen, door besparingen op de energierekening (75% lager tijdens saldering, 30-35% lager erna) en een lange levensduur. De stroomkosten worden ook steeds hoger en de prijs van zonnepanelen is de afgelopen jaren flink gedaald. Ook profiteer je van 0% BTW en je woning wordt meer waard. Wel zal de terugverdientijd wat langer zijn en wordt geadviseerd om alleen zonnepanelen aan te schaffen voor eigen gebruik van zonne-energie.

Is een thuisbatterij interessant?
Thuisbatterijen vergroten het eigen verbruik van zonne-energie, vermijden hoge tarieven, verminderen terugleverkosten, verlagen piekbelasting en optimaliseren teruglevering. Je wordt minder afhankelijk van energieleveranciers.

Of een thuisbatterij rendabel is, verschilt per situatie. Het kan interessant zijn bij veel energiestromen (warmtepomp, elektrische auto) en veel opwek van zonnepanelen. Ook hangt het af van je energiecontract.

De capaciteit van een batterij hangt af van je gebruik en je installaties. Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden 2500 kWh per jaar (circa 6,85 kWh per dag). Standaard thuisbatterijen hebben een capaciteit tussen de 5 en 8 kWh, wat aansluit bij het dagelijks verbruik en helpt bij netcongestie.

Handelen op de energiemarkt
Een batterij kan voor je handelen, als de stroomprijs negatief is dan koopt het stroom in en als de prijs hoog is dan wordt de stroom verkocht. Het kan zijn dat de overheid hier op termijn iets aan gaat doen om dit tegen te gaan. Ook geldt er een BTW plicht bij het handelen op de energiemarkt.

Bidirectioneel laden
Dit wordt ook wel vehicle-to-grid (V2G) of vehicle-to-home (V2H) genoemd en betekent dat  elektrische auto’s niet alleen energie van het elektriciteitsnet kunnen laden, maar ook energie terug kunnen leveren aan het net of aan een woning. Dit houdt in dat de accu van de elektrische auto kan fungeren als een tijdelijke opslagplaats voor elektriciteit. Er zijn al wel auto’s die dit kunnen maar momenteel is het nog niet mogelijk, maar dit komt er wel aan.

Veiligheid
Er werd stilgestaan bij de vragen over de voorbereiding van het energienet op verduurzaming, de brandveiligheid van thuisbatterijen en wat er gebeurt bij stroomuitval. Standaard zijn batterijen niet geschikt om als noodstroom te dienen, na enige aanpassingen is dit wel mogelijk.

Elektriciteitsnetwerk uitbreiden
Voor de verduurzaming moet ook het elektriciteitsnet uitgebreid worden. In Berkum staat dit nu op de agenda voor 2036. Het wordt ingericht op all-electric inclusief een elektrische auto, daar houdt Enexis rekening mee. Het is niet te verwachten dat er snel een buurtbatterij komt. Het is beter om zelf voor een oplossing te kiezen en onafhankelijk te zijn.

Interesse in een batterij?
Vraag een energiescan aan via BEN bij GIJS. Er wordt gekeken naar je gas- en stroomverbruik en dan naar de oplossing. Het is altijd verstandig om eerst zo weinig mogelijk energie te verbruiken door je woning te isoleren en dan een warmtepomp te overwegen. GIJS is onafhankelijk en werkt met diverse leveranciers, ze helpen je een goede keus te maken voor de toekomst.

Antwoorden op de gestelde vragen:

Wordt de terugleverboete na 2027 afgeschaft denk je en waarom?

Het is reëel om te verwachten dat er, in welke vorm dan ook, kosten voor het terugleveren van stroom aan het net berekend kunnen blijven worden. De huidige “terugleverkosten” (of terugleverheffingen/vaste bedragen voor teruglevering) die sommige leveranciers rekenen, zijn vaak gebaseerd op de volgende factoren:

– Netcongestie: De kosten voor het beheren en versterken van het elektriciteitsnet om de toenemende hoeveelheid zonne-energie te kunnen verwerken.
– Administratieve lasten: Het verwerken van de teruglevering en de bijbehorende administratie.
– Onbalanskosten: De kosten die energieleveranciers maken om vraag en aanbod van energie in evenwicht te houden op het net, wat complexer wordt met fluctuerende zonne-energieproductie.

– Hogere inkoopkosten van teruggeleverde stroom: Soms moeten leveranciers de teruggeleverde stroom inkopen, en als de marktprijs op dat moment laag is (of zelfs negatief), levert dit hen verlies op. Deze onderliggende problemen en kosten zullen na 2027 niet verdwijnen.

Hoe zit het belastingtechnisch met BTW en andere financiële factoren m.b.t. teruglevering en afname van het stroomnet?

BTW (Zonnepanelen): Sinds 1 januari 2023 is de btw op de levering en installatie van zonnepanelen voor woningen verlaagd naar 0%.  de initiële investering aantrekkelijker.

BTW (Thuisbatterijen): Voor thuisbatterijen is er (nog) geen 0% btw-tarief. Hierop geldt doorgaans het reguliere btw-tarief van 21%.

Inkomstenbelasting (Teruglevering): Voor de meeste particuliere zonnepaneelbezitters wordt de vergoeding voor teruggeleverde stroom niet als belastbaar inkomen gezien. De Belastingdienst beschouwt hen meestal niet als ondernemer. Echter, bij zeer grote installaties of specifieke situaties kan dit anders zijn.

Als batterijen steeds populairder worden en ook bij windparken, dan wordt de energieprijs toch veel stabieler en is handelen minder aantrekkelijk?

De toename van batterijopslag (zowel thuis als op grotere schaal bij windparken) draagt bij aan een stabielere energiemarkt. Energie kan worden opgeslagen wanneer er een overschot is (lage prijzen) en worden geleverd wanneer er een tekort is (hoge prijzen). Dit vermindert prijsfluctuaties en piekbelastingen op het net.

Een stabielere energieprijs kan inderdaad de “winstgevendheid” van extreme prijspieken verminderen, wat voor consumenten met dynamische contracten mogelijk minder aantrekkelijk is als hun verdienmodel sterk afhangt van deze schommelingen. Echter, voor de meeste consumenten is een stabiele en voorspelbare energieprijs juist wenselijk.

Wat is de levensduur van een batterij?

De levensduur van een thuisbatterij, meestal een Lithium-ion batterij, ligt gemiddeld tussen de 10 en 15 jaar. Dit is afhankelijk van factoren zoals de kwaliteit van de batterij, het aantal laad- en ontlaadcycli, de temperatuur waarin de batterij functioneert en hoe diep de batterij regelmatig ontladen wordt. Veel fabrikanten geven garanties van 5 tot 10 jaar, vaak gekoppeld aan een minimaal aantal cycli of een percentage resterende capaciteit.

 

Wat kost een batterij?

De kosten van een thuisbatterij variëren sterk, afhankelijk van de capaciteit (kWh), het merk, de technologie en de installatiekosten. Over het algemeen liggen de kosten voor een gangbare thuisbatterij (vaak tussen 5 en 10 kWh) inclusief installatie en een EMS tussen de €4.000 en €8.000. Kleinere modellen kunnen goedkoper zijn, grotere en geavanceerdere modellen duurder.

Hoeveel geluid maakt een batterij?

Moderne thuisbatterijen zijn over het algemeen zeer stil. De meeste systemen produceren weinig tot geen hoorbaar geluid (15-35db). Er kan een lichte ventilator aanwezig zijn voor koeling, want er komt wel wat warmte vanaf. Dit geluid is vergelijkbaar met dat van een koelkast of een computer en is zelden storend, vooral als de batterij in een berging, garage of technische ruimte wordt geplaatst.

Maakt een thuisbatterij en een elektrische auto bij iemand thuis in 1 garage de kans op brand groter?

Zowel thuisbatterijen als elektrische auto’s bevatten lithium-ion batterien, die bij beschadiging of oververhitting brandgevaar kunnen opleveren. Echter, moderne systemen zijn voorzien van uitgebreide veiligheidsmechanismen en voldoen aan strenge normen. Fabrikanten integreren Battery Management Systemen (BMS) die de temperatuur, spanning en stroom monitoren en beschermen tegen overladen, overontladen en oververhitting. De kans op spontane brand is daardoor zeer klein. Het plaatsen van beide in één garage vereist wel extra aandacht voor:
Voldoende ventilatie, de elektrische installatie moet geschikt zijn voor de belasting van beide apparaten, houd afstand tussen de apparaten en laat het installeren een gecertificeerde installateur.

Hoe snel loopt een volle batterij leeg?

De snelheid waarmee een volle thuisbatterij leegloopt, is volledig afhankelijk van het energieverbruik van het huishouden op dat moment. Een batterij van bijvoorbeeld 5 kWh, kan:

Een huishouden dat gemiddeld 6,85 kWh per dag verbruikt, gedurende het grootste deel van de nacht of avond van stroom voorzien als het verbruik laag is. Binnen een uur leeg zijn als er tegelijkertijd veel energieverslindende apparaten aan staan (bijv. inductiekookplaat, waterkoker, wasmachine, elektrische kachel).

Is een solidstate batterij nog een idee?

Solid-state batterijen zijn een veelbelovende nieuwe batterijtechnologie. Ze kunnen meer opslaan in een kleiner volume, zijn veiliger en kunnen sneller laden/ontladen en een langere levensduur hebben. Hoewel ze veelbelovend zijn, bevinden solid-state batterijen zich nog grotendeels in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase.

©  Berkum Energieneutraal